Dạy ngoại ngữ trong trường học: Quy trình ngược

 

Theo lộ trình, đề án sẽ triển khai đào tạo ngoại ngữ tăng cường cho 10% lượng sinh viên ĐH-CĐ vào năm 2011-2012; đạt 60% sinh viên vào năm 2015-2016 và đạt 100% vào năm 2020.

 

Ngoài ra, đề án cũng đặt tầm quan trọng cho mục tiêu vươn tới 62.000 giáo viên tiếng Anh THCS, THPT và 24.000 giáo viên tiếng Anh bậc Tiểu học cho đến năm 2020. Đánh giá chung cho thấy rất nhiều giáo viên hiện nay dùng ngoại ngữ chưa được thạo, mà sử dụng đi dạy lại càng khó khăn.

 

Trong khi đó số giáo viên phục vụ cho đề án cũng rất thiếu. Nếu không đẩy mạnh thực hiện đề án ngay lập tức theo chiều sâu và hiệu quả thì khó cải thiện được tình hình.

Lâu nay, tầm quan trọng của môn học ngoại ngữ nói chung như thời lượng dành cho môn học bao nhiêu, dạy như thế nào, quy mô có không... vẫn chưa được đánh giá đúng mức. Hiện hầu hết các trường ĐH đều muốn đặt yêu cầu sinh viên khi ra trường phải đạt ở một mức độ chuẩn nào đó, nhưng rất khó bởi chất lượng học sinh đầu vào không giống nhau.

TS Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng bộ phận thường trực Ban quản lý “Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020” thẳng thắn cho rằng: Tại sao dạy ngoại ngữ rất nhiều với 900 tiết ở bậc phổ thông, 300 tiết ở bậc ĐH mà học sinh vẫn không nói được? Vậy lý do có phải từ chất lượng giáo viên, cách dạy hoặc giáo trình chưa phù hợp?

 

Ông Hùng phân tích, thực tế ở các trường ĐH chuyên về ngoại ngữ, thường sẽ dạy 5 tiết/tuần. Nhưng chỉ có 10% thời lượng dạy dành cho luyện tập kỹ năng, thực hành; 50% thời lượng là học thuộc lòng. Chất lượng của 5 tiết học ngoại ngữ thực chất chỉ còn lại 2 tiết, nên không thể có hiệu quả. Việc dạy quá nhiều nên đã “hy sinh” phần luyện của học sinh; chúng ta nhầm lẫn cách tiếp cận việc học ngoại ngữ; quá chú trọng đến kiến thức ngôn ngữ hơn là kỹ năng ngoại ngữ.

 

Ngoài ra, hiệu quả sử dụng ngoại ngữ của giáo viên rất thấp. Đó là quy trình ngược! Cách dạy này đã lỗi thời. Môn ngoại ngữ không giống học Toán, logic. Không thể đến lớp nghe thầy cô giảng là hy vọng nói ngoại ngữ giỏi ngay, là về nhà tự “làm bài” ngay được. Ngoại ngữ là môn học kỹ năng, nét đặc trưng là phải khổ luyện thì mới thành tài.

 

Tại hội nghị triển khai “Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020” do Bộ GD&ĐT tổ chức vừa qua tại Hà Nội, nhiều đại diện các trường ĐH đã đồng quan điểm về khó khăn thực hiện đề án còn rất nhiều. Khi đào tạo chương trình mới theo đề án, nhất định phải có sự đầu tư tương xứng về chương trình, tài liệu, giáo viên, đặc biệt là kinh phí thì luôn thiếu.

 

Theo Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển, đã có lúc Bộ đã tính đến phương án không đưa môn ngoại ngữ vào chương trình thi tốt nghiệp THPT nữa. Vì thi ngoại ngữ hiện nay là kiểu thi trắc nghiệm, không đạt yêu cầu về mặt thi cử.

 

Nhưng ý kiến nhiều địa phương lại cho rằng môn ngoại ngữ rất quan trọng, không thể bỏ. “Nhưng thực chất đằng sau chuyện đó thực tế lại chưa hẳn như vậy. Rất có thể vì bỏ môn ngoại ngữ tỉ lệ tốt nghiệp sẽ thấp đi”-ông Hiển chia sẻ.

 

Điều đó cho thấy một thực trạng là các môn ngoại ngữ của học sinh rất yếu, đã gây khó khăn cho không chỉ các trường ở bậc học THPT mà cả lên ĐH. Như vậy, việc nâng cao chất lượng ngoại ngữ theo đề án là rất quan trọng, có nhiều mục tiêu khác nhau.

 

Theo Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển, trước hết phải xác định mục tiêu, nội dung thật rõ, xây dựng hệ thống dạy ngoại ngữ đồng bộ và có sự chỉ đạo thống nhất từ Bộ GD&ĐT. Việc thực hiện đề án chắc chắn phải có thời kỳ quá độ. Lý do bởi chất lượng sinh viên đầu vào khác nhau; chất lượng giáo viên chưa thể giải quyết tất cả ngay được. Đối với ĐH, thì vai trò chủ động của các trường sẽ quyết định sự thành công. Chính vì vậy, cần phải có sự trao đổi kinh nghiệm học hỏi lẫn nhau giữa các trường.