Khi thầy làm… thí sinh

Không lo sao được khi mà bài thi First Certificate in English sẽ đánh giá đầy đủ bốn kỹ năng ngôn ngữ: nghe, nói, đọc, viết của giáo viên (GV) thông qua năm phần thi: đọc hiểu (60 phút), viết (80 phút), sử dụng tiếng Anh (45 phút), nghe (40 phút) và nói (14 phút). Gặp mặt nhau dạo này, câu hỏi thường trực của các GV không phải là sức khỏe mà là chuyện thời sự nóng hổi “ôn luyện tới đâu rồi?".

Chẳng ai dám hy vọng hão huyền trong một buổi ôn thi do Sở GD-ĐT tổ chức vừa qua thì kiến thức ngủ quên bấy lâu nay sẽ “sống lại”. Cũng chẳng ai dám khẳng định trong vài giờ ngắn ngủi, các GV đã lĩnh hội được hết dạng thức, “mẹo” làm bài (thí sinh dù giỏi đến mấy, trước khi tham dự các kỳ thi chuẩn hóa tiếng Anh như TOEFL, IELTS, cũng phải luyện thi mới đạt được điểm cao). Sách giáo khoa, chương trình mà GV giảng dạy nhiều năm qua không chú trọng kỹ năng nghe-nói khiến hai kỹ năng này thiếu môi trường thực hành nên mai một dần đi. Lãnh đạo ngành GD-ĐT hào hứng phát ngôn "kỳ khảo sát mang tính cách mạng trong giáo dục", còn các GV lại xem đó như là một cuộc “thí mạng”, danh dự, uy tín của người thầy phụ thuộc vào chuyện đậu, rớt.

Xét về lý, không ai phủ nhận thực tế một bộ phận GV Anh văn không giao tiếp được với người nước ngoài, nhiều thế hệ học sinh tốt nghiệp lớp 12 vẫn “câm, điếc” ngoại ngữ. Đánh giá lại trình độ, năng lực của GV là cần thiết, nhưng dường như vẫn có gì còn lấn cấn trong đợt khảo sát lần này.

Thứ nhất, lịch ôn thi chỉ cách ngày thi một tháng, liệu có phải chính ngành GD-ĐT cũng bị động trong khâu tổ chức? Kỳ khảo sát tiếng Anh cho GV chẳng qua là chuyện “giải ngân” hàng tỷ đồng kinh phí chi cho đào tạo, bồi dưỡng vào cuối năm? Thứ nhì, vì sao lại giới hạn độ tuổi những người dự khảo sát? Nếu đây là một kỳ sát hạch công bằng thì tất cả GV đều phải tham dự, không thể lấy lý do còn vài ba năm đến “ngưỡng” nghỉ hưu thì không cần phải rèn giũa tay nghề. Điều không ổn cuối cùng trong đợt khảo sát Anh văn lần này là giá trị tấm bằng tốt nghiệp CĐ, ĐH bỗng dưng rớt giá, ôi chạnh lòng làm sao! 

Kế hoạch khảo sát nằm trong “Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020”, vì vậy việc khảo sát chỉ mới giải quyết “phần ngọn”, còn xét ở tầm vĩ mô, chiến lược cần phải đổi mới tận “gốc” đào tạo GV ngoại ngữ từ các trường sư phạm. Bởi lẽ, kinh phí “tái đào tạo” chỉ có hạn, việc mở các khóa bồi dưỡng nâng chuẩn GV không đạt trình độ lần này chỉ có  tác dụng “chữa cháy” mà thôi.